Genel bakış
Sinüsler; alnın, burun kemiklerinin, yanakların ve gözlerin arkasındaki kemiklerin içinde bulunan hava dolu boşluklardır. Normalde sinüslerdeki salgı (mukus) dışarı akabilir ve sinüslerde hava dolaşımı sürer. Sinüzit, sinüslerin iç yüzeyini döşeyen dokunun şişmesi ve iltihaplanmasıdır; şişlik, salgının burna ve boğaza düzgün akmasını engelleyerek tıkanıklık hissine yol açar.
Sinüzit çoğunlukla soğuk algınlığı ya da grip gibi bir üst solunum yolu enfeksiyonunun ardından gelişir. Sinüslerin burna açılan ağızları tıkandığında ya da salgı biriktiğinde mikroplar daha kolay çoğalır. Sinüzitlerin çoğuna virüsler yol açar; bir kısmında bakteriler, bazı durumlarda da mantarlar rol oynar. Sinüzit, enfeksiyon dışındaki iltihabi tepkilerle de ortaya çıkabilir.
Bazı durumlar sinüzite yatkınlığı artırabilir. Alerjik rinit (saman nezlesi), burun eti (polip), burun bölmesinde eğrilik, büyümüş geniz eti, sigara içmek ya da sigara dumanına maruz kalmak, bağışıklık sisteminin zayıflamış olması, kistik fibrozis gibi salgıların temizlenmesini etkileyen hastalıklar ve kreşe gitmek bunlara örnektir.
Sinüzit süresine göre farklı adlar alır. Kısa süreli (akut) sinüzit çoğu zaman birkaç hafta içinde kendiliğinden geçer. Belirtilerin aylarca sürdüğü duruma kronik sinüzit denir. Bazı kişilerde sinüzit sık sık yeniden ortaya çıkabilir. Sinüzit hem yetişkinlerde hem de çocuklarda görülebilir.
Belirtiler
Sinüzit belirtileri çoğunlukla bir soğuk algınlığının ardından ortaya çıkar ya da soğuk algınlığı beklenenden uzun sürer. Yetişkinlerde sık görülen belirtiler şunlardır:
- Yanaklarda, gözlerin çevresinde ya da alında ağrı, basınç, hassasiyet veya şişlik
- Burun tıkanıklığı ya da burun akıntısı
- Koku alma duyusunda azalma
- Yeşil ya da sarı renkli burun akıntısı
- Genize akıntı, boğaz ağrısı ve özellikle geceleri belirginleşen öksürük
- Ateş
- Baş ağrısı, diş ağrısı
- Ağız kokusu
- Kulaklarda basınç hissi
- Halsizlik ve yorgunluk
Küçük çocuklarda huzursuzluk, beslenmede güçlük ve ağızdan nefes alma gibi belirtiler görülebilir. Çocuklarda düzelmeye başladıktan sonra yeniden kötüleşen bir soğuk algınlığı, koyu renkli burun akıntısıyla birlikte yüksek ateş ya da uzun süren burun akıntısı ve öksürük de sinüzitle ilişkili olabilir.
Uzun süreli (kronik) sinüzitte belirtiler genellikle daha hafiftir, ancak daha uzun süre devam eder. Yeşil ya da sarı burun akıntısı tek başına antibiyotik gerektiren bir enfeksiyon olduğu anlamına gelmez.
Ne zaman doktora başvurulmalı?
Sinüzit çoğu zaman kendiliğinden geçer; ancak bazı durumlarda hekim değerlendirmesi gerekir. Şu durumlarda aile hekiminize başvurmanız önerilir:
- Belirtileriniz uzun süredir devam ediyor ve düzelme göstermiyorsa
- Kendi aldığınız önlemlere ya da önerilen tedaviye rağmen yakınmalarınız geçmiyorsa
- Belirtiler düzelir gibi olduktan sonra yeniden kötüleşiyorsa
- Ateşiniz birkaç gündür sürüyorsa
- Sinüzit sık sık tekrarlıyorsa
- Yakınmalarınız yalnızca yüzünüzün bir tarafında oluyorsa
- Küçük bir çocukta sinüzit belirtileri varsa
Gecikmeden başvurun: Aşağıdaki durumlarda beklemeden, en kısa sürede bir hekime ya da sağlık kuruluşuna başvurmanız önerilir:
- Kendinizi çok hasta hissediyorsanız
- Ağrı kesicilere rağmen geçmeyen şiddetli baş ağrısı ya da yüz ağrınız varsa ya da belirtileriniz giderek kötüleşiyorsa
- Sinüzit sırasında görmenizde herhangi bir değişiklik olursa ya da göz çevresinde belirgin şişlik gelişirse
- Bağışıklık sisteminiz zayıflamışsa (örneğin kemoterapi alıyorsanız)
Sinüzitin komplikasyonları seyrek görülür; ancak enfeksiyon nadiren göz çevresindeki dokulara, kemiğe ya da beyin zarlarına yayılabilir. Bu nedenle yukarıdaki uyarı belirtilerinde beklememek önemlidir.
Acil durumlarda 112'yi arayın.112'yi ara
Tanı yöntemleri
Sinüzit tanısı çoğu zaman öykü ve muayeneye dayanır. Hekim belirtilerinizin ne zaman başladığını, ne kadar sürdüğünü, bir soğuk algınlığının ardından gelişip gelişmediğini, daha önce benzer yakınmalar yaşayıp yaşamadığınızı, alerjiniz olup olmadığını, sigara kullanımınızı ve şimdiye kadar hangi önlemleri ya da ilaçları denediğinizi sorabilir.
Muayenede burnun içi polip gibi bulgular açısından incelenir; sinüs bölgesine hafifçe vurularak hassasiyet olup olmadığına bakılabilir ya da sinüse ışık tutularak iltihap bulgusu aranabilir. Kulak Burun Boğaz Hastalıkları uzmanı, burnun ve sinüs ağızlarının içini ince bir kamerayla inceleyen nazal endoskopi yapabilir.
Tedaviye karar vermek için görüntüleme yöntemlerine başvurulabilir. Sinüslerin bilgisayarlı tomografisi (BT) tanıya yardımcı olabilir ve sinüslerin kemik ve dokularını daha ayrıntılı gösterir; tümör ya da mantar enfeksiyonu olasılığında manyetik rezonans (MR) kullanılabilir. Düz röntgen filmleri sinüzit tanısında genellikle yeterli bilgi vermez. Tekrarlayan ya da uzun süren durumlarda alerji testleri, bağışıklık sistemini değerlendiren kan testleri ve burun akıntısından örnek alınarak yapılan incelemeler gibi ek tetkikler de yapılabilir. Hangi tetkiklerin gerekli olduğuna hekiminiz karar verir.
Bu konuda
Bu konuyu bir hekimle konuşmak isterseniz
İlgili branşlardaki doktor profillerini şehir ve ilçeye göre inceleyebilir, çalışma yerlerini ve randevu seçeneklerini görebilirsiniz.
Tedavi yaklaşımları
Sinüzitin tedavisi; belirtilerin şiddetine, ne kadar süredir devam ettiğine ve olası nedene göre planlanır. Hangi seçeneğin uygun olduğuna hekiminizle birlikte karar verilir. Genel olarak şu yaklaşımlar gündeme gelebilir:
- Destekleyici önlemler: Dinlenmek, bol sıvı almak, tuzlu su ile burun yıkamak ya da tuzlu su spreyi kullanmak, yüze ılık ve nemli kompres uygulamak, buhar solumak ve ortam nemini artırmak belirtileri hafifletebilir.
- Ağrı ve ateş için ilaçlar: Hekiminizin ya da eczacınızın önerdiği ağrı kesiciler kullanılabilir. Bazı ağrı kesiciler çocuklarda kullanılmadığından çocuklara ilaç vermeden önce mutlaka danışın.
- Burun spreyleri ve alerji ilaçları: Kortizon içeren burun spreyleri ya da damlaları ve antihistaminikler hekim tarafından önerilebilir. Reçetesiz satılan burun açıcı spreylerin yalnızca birkaç gün kullanılması önerilir; daha uzun kullanım tıkanıklığı artırabilir ve spreye bağımlılığa yol açabilir.
- Antibiyotikler: Sinüzitlerin çoğu virüslere bağlı olduğundan antibiyotikler çoğu zaman gerekli değildir. Hekim bazı durumlarda bir süre izlemeyi ya da antibiyotiği gerekirse daha sonra başlamayı önerebilir. Antibiyotik yalnızca hekimin bakteriyel enfeksiyon düşündüğü durumlarda ve hekimin önerdiği biçimde kullanılmalıdır.
- Cerrahi: Uzun süre tedaviye rağmen düzelmeyen, sık tekrarlayan sinüzitte ya da polip, burun bölmesi eğriliği gibi yapısal sorunlarda Kulak Burun Boğaz uzmanı, sinüs ağızlarını genişletmeye yönelik endoskopik sinüs cerrahisini değerlendirebilir. Mantar kaynaklı sinüzitte de cerrahi gerekebilir.
Kendi başınıza başladığınız ilaçları hekiminize mutlaka bildirin. İyileşme süreci kişiden kişiye değişir.
Yaşam ve takip
Sinüzit sırasında ve sonrasında günlük yaşamdaki bazı adımlar hem belirtileri hafifletmeye hem de yeniden sinüzit gelişme riskini azaltmaya yardımcı olabilir:
- Bol sıvı tüketmek ve yeterince dinlenmek
- Burun tıkanıklığı varken mümkünse uçak yolculuğundan kaçınmak
- Sigara içmemek, sigara dumanından ve hava kirliliğinden uzak durmak
- Alerjiniz varsa alerjiyi tetikleyen etkenlerden kaçınmak ve alerjinizi hekiminizin önerdiği biçimde kontrol altında tutmak
- Ellerinizi sık yıkamak, soğuk algınlığı ve grip geçiren kişilerle yakın temastan kaçınmak
- Hekiminizin önerdiği aşıları (ör. grip aşısı) yaptırmak
- Nemlendirici kullanıyorsanız temiz tutmak
- Stresi azaltmaya çalışmak
Sinüzitin sık tekrarlaması durumunda burun eti (polip), alerji ya da başka bir altta yatan neden açısından değerlendirme yapılması önerilir. Uzun süreli sinüzit nedeniyle tedavi görüyorsanız hekiminizin önerdiği kontrollere gitmeniz ve tedavinin etkisini birlikte değerlendirmeniz önemlidir. Antibiyotik tedavisi tamamlandıktan sonra yakınmalarınız sürüyorsa yeniden hekiminize başvurun.
Sık sorulan sorular
Yanıtı görmek için soruya dokunun.
Her sinüzitte antibiyotik gerekir mi?
Hayır. Sinüzitlerin çoğu virüslere bağlıdır ve antibiyotik kullanmadan kendiliğinden düzelir. Antibiyotiğin gerekip gerekmediğine sizi muayene eden hekim karar verir.
Yeşil burun akıntısı mutlaka enfeksiyon anlamına mı gelir?
Yeşil ya da sarı burun akıntısı sinüzitte sık görülür; ancak tek başına antibiyotik gerektiren bir enfeksiyon olduğunu göstermez. Hekim, akıntının rengiyle birlikte diğer belirtileri ve hastalığın seyrini değerlendirir.
Sinüzit ne kadar sürer?
Kısa süreli sinüzit çoğu zaman birkaç hafta içinde kendiliğinden geçer. Belirtileri aylarca süren durumlar kronik sinüzit olarak adlandırılır ve ayrıntılı değerlendirme gerektirebilir. İyileşme süreci kişiden kişiye değişir.
Tuzlu su ile burun yıkamak işe yarar mı?
Tuzlu su ile burun yıkama ya da tuzlu su spreyleri, belirtileri hafifletmeye yardımcı olabilecek destekleyici önlemler arasında sayılır. Doğru uygulama biçimi ve kullanılacak malzemeler hakkında hekiminize ya da eczacınıza danışabilirsiniz.
Sinüzit için ameliyat her zaman gerekir mi?
Hayır. Sinüzitlerin çoğu destekleyici önlemler ve gerektiğinde ilaç tedavisiyle düzelir. Cerrahi genellikle uzun süre tedaviye yanıt vermeyen, sık tekrarlayan durumlar ya da polip, burun bölmesi eğriliği gibi yapısal sorunlar için değerlendirilir.
Kaynaklar
- Sinusitis (sinus infection) — NHS, erişim: 03.10.2026
- Sinusitis — MedlinePlus Medical Encyclopedia (U.S. National Library of Medicine), erişim: 03.10.2026
- Sinus Infection Basics — Centers for Disease Control and Prevention (CDC), erişim: 03.10.2026
Sınırlılıklar
Bu yazı sinüzitin genel çerçevesini kapsar; çocuklarda sinüzitin ayrıntıları, akut/alt akut/kronik ayrımındaki süre ölçütleri, ilaç seçimi ve cerrahi türleri bilinçli olarak ayrıntılandırılmamış, sayısal eşik (gün/hafta) verilmemiştir. Okunan kaynaklarda 112/acil servis gerektiren bir acil belirti listesi bulunmadığından "gecikmeden başvurun" başlığı altında en kısa sürede değerlendirme önerilmiştir (NHS: acil aile hekimi randevusu); görme değişikliği, göz çevresinde şişlik ve şiddetli baş ağrısı gibi uyarıların acil servise yönlendirme gerektirip gerektirmediği hekim inceleyicinin kararına bırakılmıştır. Kaynaklar İngiltere ve ABD kaynaklıdır.
Kaynaklar
Bu yazı hazırlanırken aşağıdaki kaynaklara başvuruldu.
İlişkili uzmanlık dalları
DoktorPlus'ın arama, randevu ve destek alanları acil hizmetin yerine geçmez. Acil durumlarda 112 veya uygun acil sağlık hizmetine başvurun.
